بةذثزان...

  لةگةص داواي لثبوردندا لة گياني پاكي مامؤستاو هاوذثياني خوالثخؤشبووم : هةژاري موكرياني و هثمني مةهابادي و مةسعوود محةمةد و سادق بةهادين و مةلا شوكور مستةفا و، مامؤستايان و هاوذيياني هثژام د. نةسرين فةخري و د. عيزةدين مستةفا رةسووص و.ئةوان دي ـ هةر تةمةن درئذبن ـ

  لةم لاپةذةيةدا بةپثي توانا هةوصدةدةم هةندث هةصةي باو راست بكةمةوة لةوانةي كة لةم رؤژانةدا لة رؤژنامةو گؤضارو رادثؤو تةلةفيزيؤن و سايت و بلأوكراوة كوردييةكاندا باون و كارثكي خراپ و شثوثنةر دةكةنة سةر زمانة شيرينةكةمان، بة ئوميدي ئةوةي دصسؤزاني وشةي پيرووزي كوردي خؤياني لثلادةن و رثزمان و پاكي و شيريني زمانةكةمان بپارثزن، ئةو زمانةي كة هةزاران ساصة خؤي لةبةردةم هثرشي ناجوامثرانةي دوژمناندا كرتووةو ماكي خاوثنيي نةتةوايةتيي كوردي پاراستووة، كة هةرگيز ذةوا نيية ئثستا ئثمة وا بةبث بايةخ و گوثنةدان رةفتاري لةگةصدا بكةين و ئةوةي دوژمنانمان پثي نةكراوة خؤمان بةدةستي خؤمان بيكةين، جا لة نةزانينةوة بثت يان بةدةستي ئةنقةست بث.

  زمان يةكةمين بنةماي بووني نةتةوةيةو هةر نةتةوةيةك زماني خؤي لةدةست بدات مؤركي نةتةوةيي خؤي دةدؤذثنثت و دةتوثتةوة، هةرچةندة بةهثزو بةتواناش بثت.

  لةم سةردةمي زؤروبؤربوونةي هؤيةكاني راگةياندا مةترسيي شثواني زمانةكةمان لة هةموو كاتثكي ديكة زياترة، بؤية ئثمة بة ئةركثكي گرنگي سةرشاني خؤماني دةزانين بةپثي توانا هةوصي راستكردنةوةي ئةو هةلأنة بدةين، لةكاتثكدا كارثكي وةها ئةركي سةرشاني دةزگايةكي وةكو (كؤذي زانياريي كورد)ة كة دةستةلأتثكي زانستيي چاكي هةبثت و  سةر بة دةستةلأتثكي سياسيي كوردي بثت... بةلأم ناشوكري نةبثت ئةو دةستةلأتانةي هةمانن جارث كاري تري زؤريان هةية و ناپةرژثنة سةر زمان و مماني نةتةوةكةيان، بؤية زيانبةخشتريني ئةو جؤرة هةلأنة لة دةزگاكاني ئةوانةوة بلأودةبنةوة...

   سالأني 1992ـ93 شثركؤ بثكةسي هاوذثم  پثشنياري كرد ئةركي سةرپةرشتكاريي زمان لة رؤژنامةي (كوردستاني نوث)دا بگرمة ئةستؤ، بةلأم پاش 2ـ3 مانگثك سكرتثري گشتيي يةكثتيي نيشتيماني كوردستان ئةو پيشةيةي بة زيادة زاني و واي بةلاوة باش بوو ئةو مانگانةيةي دةدرا بة من "تةرخان بكرث بؤ كاري گرنگتر، چونكة ئةركي گةورةتريان لة پثشدابوو!؟!" وةكو خؤي فةرموو بووي، ديارة هةمووش ئثستا دةزانين ئةو "ئةركة گةورةترة" چي بوو و ئةنجامةكةي چي بة سةريان هثنا.لة شةذي براكوژيدا...

  لة هةولثريشدا كاتث كة هةواصي دامةزراندني (كؤذي زانياريي كورد)مان بيست زؤر دصخؤشبووين، بةلأم ئةو خؤشحاصييةمان هةر زوو رةوايةوة كاتثك كة بينيمان پلةي حيزبايةتي پثش پلةي زانياري دةخرثت و نيمچة خوثندةوارو كوردي نةزانة حيزبييةكان پثش پرؤفيسؤرو پسپؤرو دوكتؤرو مامؤستاكاني زمان دةخرثن‍‍‍‍‍ و لةعنةتي بةعس و يةكثتيي سؤضثيت بةردةوامةو كورديش ئامادة نيية تةجرةبة لة چارةنووسي خةصكي تر وةربگرثت كة ئةوانةي وايان دةكرد چييان بةسةر هات و چييان بةسةردث .

  بةهةر حاص‍ ،بةندة كابرايةكي سياسي نيم و حةز لة سياسةت و مياسةت ناكةم و رام واية ئةوةندةي سياسةت زياني بة نةتةوةي كورد گةياندووة ، نيو ئةوةندة دوژمناني نةتةوةي كورد زيانيان پثنةگةياندووة، ئينجا لةبةر ئةوةي ـ ناشوكري نةبثت ـ گةلي كورديش هةموويان سياسين! بؤية هةميشة هةر دؤذاوو ژثركةوتوو و چةوساوة بووينة، لة لاي ئثمة ئةوةي بثكاربثت خةريكي سياسةت دةبثت جا بة كرداربث، يان بة تيؤر و وتةكةي مةلاي مةزبوورة پةيذةو دةكةين كة " شةذ لة بةتاصي باشترة "، بؤية دوايين نةتةوةي سةرذووي زةمينين كة تا ئثستا خاوةني خؤمان نةبين!

  مامؤستايةكي پرؤفيسؤري وةك د. عيزةدين مستةفا رةسووص كة زانايةكي گةورةية لة ئةدةب و زماني كورديدا ئةوةندةي لةبارةي سياسةتةوة دةنووسثت ـ كة لة من زياتري لثنازانثت ـ نيوئةوةندة لةسةر زمان نانووسثت! لةكاتثكدا وانةبثژثكي وك حةسةن جاش.. ببوذن حةسةن جاف كة زماني عةرةبيي تةواوكردووة و لة سعووديية وانةبثژبووة ، دثت و هةصةي باوي خةصكي چاك دكاتةوة! چونكة بذواي واية : نان بؤ قةساب و گؤشت بؤ نانةواية!...

  هةروةكو حةمةسةعيد حةسةنيش لةلاي هةندث نةخوثندةوارو نثمچةخوثندةوار بة زمانزان دةزانرثت! وةكو ئةوةي گواية (فازص بةذذاك)ي كؤنة بةذثوةبةري ئةمني گشتيي بةغدا ـ كة مامؤستاي حةمةسةعيد بوو ـ  بةذثوةبةري گشتيي زماني كوردي بووبث نةك هي ئةمنة كوردكوژةكان! خوا بكا هةر غةفوور لگاوي براي واز لة لگاوچثتي نةهثنثت و  دةست نةكا بة زمانةواني يان سياسةت ، هةر دةبث شوكوربين!

                         خاصةذيشة

 

 

 

   هةصسا بة = قام بـ :

  سالأني سةرةتاي حةفتاكان جارثكي ديكة لة گؤشةي (بزمارثك)لة رؤژنامةي "برايةتي"دا لةسةر ئةم وشةيةم نووسيوة، بثجگة لة منيش چةندين كةسي ديكة لةسةر ئةم وشةيةيان نووسيوة ، بةلأم ملهوذذةكاني نووسيني كوردي تا ئثستاش هةر بةكاري دةهثنن و نيمچة خوثندةوارة راگةياندن بة دةستةكانيش تا ئثستاش هةر بؤيان بلأودةكةنةوة...

  دةگثذنةوة دةصثن (بثكةس)ي شاعيري خوالثخؤشبوو زؤر بة گؤرانيي هيندي قارس دةبوو ، من لةو زياتر بةم وشةي (هةصسا بة)ية دةمارگير دةبم ، چونكة ئةمة وةرگثذانثكي دةقاودةقي وشةي (قام بـ) عةرةبييةو ئةوةي بة ئاستةم كوردي بزانثت بةكاري ناهثنثت. كورد دةصثت : سةرداني براةكةمم كرد، يان سةري برادةرةكةمم دا، يان سةرم دا لة برادةرةكةم، نةك : هةصسام بة سةرداني برادةرةكةم . يان وتارةكةم نووسي ، ئاوةكةي خواردةوة ، يان ئاوي خواردةوة، يةخةي خؤمان دادذي..هتد. نةك : هةصسام بة نووسيني وتارةكة ،يان هةصسا بة خواردنةوةي ئاو يان ئاوةكة، يان هةصساين بة دادذيني يةخةي خؤمان.

 چونكة (قمت بزيارة رفيقي ، يان قمت بـكتابة المقال، يان قام بـشرب الماء ،يان قام بـتمزيق بنيقتة..الخ ) 100% عةرةبييةو فري بةسةر زةوق و چثژي كوردييةوة نييةو ، شثواندنثكي گةلحؤيانةي زماني كوردييةو نيشانةي نةزانيني كورديية . (سثبةوةيهـ)ي  كورد نةژادي باوكي زماني عةرةبي ـ وةك خؤيان دةصثن ـ دةصثت (ئةوةي "ال" لةگةص "غير"دا بةكار بهثنثت و بصثت "الغير" ئةو كةسة ئةگةر زاناي هةموو دنياش بثت عةرةبي نازانثت ، منيش دةصثم : ئةوةي "هةصسابة" بةكاربهثنثت، ئةگةر سثبةوةيهيش بثت ،كوردي نازنثت ئةگةر دةستيشم بذوا قةصةمةكةي لةدةست دةردةهثنم و دةيخةمة ناو... چاوي!

    ئامادةباشي :

  ئةم وشةية لةوةي پثشتر دزثوترة و لةويش زياتر مايةي گاصتةجاذي و قةشمةريية! چونكة (باش)لة زماني كورديدا واتة (چاك، دژي خراپ) ، ئينجا ئةگةر ئامادةباشي هةبثت، ئةبث (ئامادةخراپي)ش هةبثت، بةلأم ئةگةر مةبةست (ئامادةبوون) بثت ئةوة وشةي (ئامادةبوون)مان هةيةو پثويست بةو (باش)ة فارسيية ناكات، كة بة ماناي (بوون) دثت لة كورديدا، واتة (بوون)ي خؤمان هةرچي چؤنثك بثت لة (باش)ي فارس باشترة. ئةم وشة دزثوة يةكثكة لةو دةستكةوتانةي هةندث نيمچة خوثندةوار، لةوانةي چووبوونة باوةشي بؤگةني شاي گؤذبةگؤذو خومةينيي گؤذبةگؤذترةوة بؤيان هثناوين.

هةمئاهةنطي :

ئةم وشةية وشةيةكي فارسيي تةواوةو بة هيج جؤرك لة زماني كورديدا جصطاي نابصتةوة، ضونكة (هةم) لة فارسيدا دةبصتة (هاو) لة كورديدا، (ئاهةنط) يش هةر (ئاهةنط)ة، بة واتاي (مؤسيقا، طؤراني, شايي و هةلثةأكص..)

  كاتص كة براي طؤيندةي لة راديؤ يان تةلةفيزيؤني ثارتي بان يةكصتيدا دةلصت : (بة هةمئاهةنطي نصوان ثارتي و يةكصتي...) ـ خوا بةردةوامي بكات ـ وامان دصتة بةرضاو كة بةأصزان كاك مةسعوودو مام جةلال و ئةودواي لصثرسراوان لة تيثصكي كؤرالي يان كؤرسصكي طؤراني و شايي و هةلثةأكصدا بن و ثصكةوة دةنط بةرزو نزم بكةنةوة و نةشاز نةكةن !

 كؤمةلآني طةلي كوردستان:

وشةي كوردستان لة وشةي كورد+ستان ثصكهاتووة، واتة جصطاي يان خاكي يان ناوجةي كورد ـ نةك كوردةكان ـ ضونكة وشةي كورد كؤ ناكرصت ضونكة خؤي ناوي كؤية. بصطومان لةسةر ئةم خاكةدا خةلكي تريش دةذين كة كوردنين و لةسةر خاكي خؤيان نين، وةك توركمان و عارةب و سريان و كلدان..

طوردستان ـ وشةيةكي تصكهةلكصشة، لةسةر وشةي كورد دروستكراوة، بة م ثصيةش خاكةكة بة ناوي نةتةوةكةو ناونراوة، وةك توركمانستان، بلووضستان، ئينطلاند (واتة خاكي ئينطليز ـ بة ئنطليزي)، دؤضلاند، نةزرلاند..هتد. ئةمانة جودان لةطةل وشةكان ثاكستان، ئةفطانستان.. كة ناوي دروستكراون و هيض ثةيوةندييةكييان بةو نةتةوانةوة نيية كة لةسةريان دةذين، ئةطةر بة ثصضةانةوة نةبن.

 كاتص دةلصين طةلي كوردستان: ئةوة ئةو طةلة دةطةرصتةوة كة لةسةر ئةو خاكة دذي، بةلام كورد ناطرصتةوة، بةلكو توركمان و عارةب و ئاسووري وكلداني و ئوانةي غةيري كورد، ضونكة ـ وةك وتمان: كوردستان دةطةأصتةوة بؤ كورد و ناكرص ديسانةوة كورد بطةأصنينةوة بؤ كوردستان. بؤ نموونة: مستةفا بارزارني، جةلال تالةباني كة دةطةأصنةوة بؤ بارزان و بؤ تالةبان، ناكري ثاشان بارزان و تالةبان بطةأصنينةو بؤ مستةفا و جةلال و بلصين بارزان مستةفايي، يان تالةبان جةلالي! كومةلاني خةلكي كوردستان يان طةلي كورستان لةلايةن كةسصكةوة بةكاردةهصنرصت و كةسانصك دةيلصن كة باوةأ وانيية كورد نةتةوةيةو خاكةكة (واتة كوردستان) مولكي ئةو نةتةوةيةي(كورد)، نةك بةثصضةوانةو.

وشةكاني (طةلي كوردستان)و(كوردةكان)و (كؤمةلاني خةلكي كوردستان)و لةلايةن ئةو زؤلة كوردانةوة بةكار دةهصنرصن كة بأوايان بةكورد نيية، وةك كؤمؤنستةكان و كؤنة ماوييةكان و..هتد، ئةو كةسةي خؤي بة كوردي رةسةن بزانصت وشةي نةتةوةي كورد، يان هةر هيض نةبص طةلي كورد بةكر دةهصنصت.